jueves, 20 de abril de 2017

Martin Margiela The Hermés Years





Martin Margiela, a moda intelectual
            O mais influínte deseñador de vangarda dos derradeiros corenta anos ven de ser suxeito dunha exposición no Museo da Moda de Amberes (MOMU). Non é a primeira vez que este creador é celebrado con unha exposición que conta entre outras con importantes mostras no museo Boijmans en Róterdam, Holanda, no Museo de Les Arts Décoratifs de Paris e no propio MOMU. Tampouco é a primeira vez que a totalidade do mundo da moda e da arte de vangarda dirixe a súa mirada cara o traballo do visionario creador belga formado na Academia de Belas Artes de Amberes. Pero si é a primeira vez que se expón unha parte específica da produción de Martin Margiela, aquela que desenrolou entre 1997 e 2003 coa empresa de bens de luxo francesa Hermés.
 Baixo o nome Margiela The Hermés Years a exposición comisariada pola directora do museo Kaat Debo repasa a até agora algo esquecida colaboración do deseñador coa afamada e prestixiosa casa francesa de marroquinería, moda e dende hai varias décadas tamén dedicada o chamado “estilo de vida”. Ven sendo habitual que a empresa que conta cun sólido equipo creativo realice convenios plurianuais con recoñecidos deseñadores para crear as súas coleccións. Así o fixo con Jean Paul Gaultier durante varias tempadas e tamén con Christophe Lemaire. Os anos de Martin Margiela na empresa son agora repasados con delicadeza nesta exposición que subliña a actividade paralela que o deseñador mantivo ó longo dos anos coa súa empresa Maison Martin Margiela e coa empresa Hermés, por medio dunha posta en escena apoiada na cor. Para as creacións dedicadas a Hermés o decorado é da recoñecible cor laranxa das caixas e embalaxes da firma. Para as creacións de Maison Martin Margiela o decorado é branco nunha cita literal á etiquetaxe branca e sen texto que levaban as prendas do deseñador, soamente recoñecibles polas catro puntadas de fío que ocupaban os lados da etiqueta. Ese diálogo de laranxa e branco serve de soporte para mostrar as sutís creacións deste creador de culto.
            Os aportes que ten feito Martin Margiela e o seu equipo para ser daquela considerado tan notable son moitos e de diversa natureza. Foi un firme impulsor do traballo en equipo até o punto de que a cara do deseñador non era retratada pola prensa durante os anos que dirixiu o equipo da Maison para abondar na idea do traballo colabourativo e non no deseñador estrela.
            Empregou a técnica da reciclaxe e reutilización antes que ninguén, antes mesmo que se coñecera polo mercado esa posibilidade máis aló das tendas de segunda man. Nos seus deseños unha gabardina trocaba en vestido e unhas sandalias podían converterse nun chaleco.
            Fixo roupas que podían ser empregadas de diversos modos con moitos cortes, aperturas, bolsos e partes desmontables, de xeito que unha clásica roupa de augas “trench”, podía ser en Hermés e na Maison, unha capa, un vestido, un chaleco.
            Creou un novo concepto dos desfiles coa celebración de auténticas performances nas que empregaba modelos non profesionais ou mesmo modelos que desafiaban os canons do sistema da moda incluíndo donas  en idade de ser aboas, mulleres de etnias variadas e de tallas máis grandes que o frecuente.
            Ademais no caso de Hermés fixo un tratamento sutil do luxo, con prendas que aparentemente eran sinxelas e sen ambicións pero que cumprían á perfección grazas ó seu corte e patronaxe a función de envoltorio do corpo como se fose un pano empuxado polo vento acariciando o corpo. As cores tamén de gran sutileza e aquí e alá pequenos detalles de refinamento como os botóns que ían cosidos con dous buratos máis de xeito que debuxaban o H característico logo da marca. Ou as voltas nas mangas e nos ombreiros cheos de perfís feitos á man ou a recuperación dunha antiga etiqueta co nome completo da marca e a localización París que xogaba nas prendas como se fose unha peza conceptual de caligrafía.
            Por todos estes motivos o mundo da moda e o mundo da arte celebra con ledicia este aniversario que recorda unha páxina da historia da moda tan discreta como inesquecible.
Cada home un artista.
Na actualidade o deseñador de Maison Margiela (a empresa deixou caer o nome de pila do fundador logo da súa venda ahí un lustro) é John Galliano. O deseñador inglés era xa coñecido por unha fulgurante traxectoria ó frente da súa propia firma e tamén ó frente de Christian Dior. Non se poden esquecer tódolos espectaculares desfiles que organizou para a casa francesa durante case que dúas décadas. As modelos vestidas coma geishas para representar unha Madame Butterfly inventada, as escaleiras da ópera Garnier de París cheas de modelos vestidas como a Marquesa Casati ou as modelos chegando ó lugar do desfile montadas nun tren do lexano oeste e vestidas cuns traxes que mesturaban as plumas dos indios con sombreiros dos cowboys son algunas das memorables postas en escena que deixou para o recordo.
Sempre se explica que eses traxes artísticos están máis cercanos á roupa de teatro ou cine que á roupa de rúa, son modelos que chegan ós museos pero raramente acceden ó mercado, servindo maiormente para promocionar tódolos outros productos da marca, dende perfumes até accesorios ou marroquinería. O atractivo da alta moda ven da mán da súa natureza artística en dous ámbitos, primero na manufactura onde a alta especialización dos artesáns que realizan os traballos, dende os vestidos até os bolsos permite producir auténticas obras de arte incomparables a ningúnha outra produción industrial e mesmo cando se emprega a liña industrial para crear vestidos exclusivos é de tal tecnoloxía que troca en igualmente única.
O segundo ámbito artístico da alta moda está na creación mesma inventando traxes e obxectos nunca vistos antes que desafían á memoria en cada nova tempada.
Arestora John Galliano para Maison Margiela cumplimenta as dúas premisas de facer vestidos e accesorios de inimitable creatividade con execución artesanal única. A este traballo de excelencia para Margiela súmase outro valor que é a propia filosofía orixinaria de Martín Margiela cal é a da concepción da creatividade baseada nun certo éxito democrático, divulgativo e grupal. A célebre frase de Joseph Beuys "cada home un artista" ben serve de leitmotiv para as propostas de Margiela-Galliano, pois cada prenda é interpretada dun xeito distinto por quen a leva ó ser vestimentas intercambiables na maioría dos casos. E engadiríamos o aforismo "cada home un coleccionista" pois quen merca unha peza de Margiela-Hermés-Galliano, coida dela por sempre como se fora unha creación de arte. A arte de poñerse roupa é a arte de coleccionar roupa por medio da intelectualidade da moda de Margiela.
Román Padín Otero


jueves, 23 de marzo de 2017

JW Anderson Disobedient Bodies FV 23.3.2016





Os corpos desobedientes
O deseñador de moda J.W. Anderson comisaría unha exposición onde moda e escultura dialogan no mesmo espazo. Este home de 32 anos que divide o seu tempo entre París e Londres, onde teñen os talleres as dúas empresas para as que deseña (Loewe e a súa propia firma) ten ademais tempo para concibir unha exposición onde a creación interdisciplinar celébrase como audaz forma de expresión do tempo que vivimos.
A exposición que leva por título Disobedient Bodies (Corpos Desobedientes) celébrase en Inglaterra, lonxe do populoso Londres, en Wakefield (West Yorkshire), onde ten o seu enderezo a galería de arte The Hepworth Wakefield. A galería inaugurouse no 2011 e serve de homenaxe á escultora Barbara Hepworth que nacera e fora educada na vila. O edificio de arquitectura contemporánea que a alberga, está concibido polo famoso arquitecto David Chipperfield (famoso tamén entre nós porque moura tempadas na provincia da Coruña, en Corrubedo), e está dedicado esencialmente á arte contemporánea en todas as súas expresións con grande entendemento da variedade de discursos que ocupan a escena actual, non resulta estraño pois que programe moda como unha máis das manifestacións culturais contemporáneas.
O feito de se celebrar a exposición nunha vila lonxe da gran cidade e o seu sistema de museos, foi un factor decisivo para que J.W. Anderson decidira comisariar o proxecto, que pretende estar ademais moi integrado no pobo. Co fotógrafo Jamie Hawkesworth teñen feito un catálogo paralelo á exposición onde 123 rapaces da vila levan pezas da mostra facendo de modelos incidentais, constituíndo un feito de integración das artes no eido onde se mostran.
O leitmotiv é o corpo e as súas representacións dende a segunda metade do século XX até a actualidade, logo hai esculturas de excelsos artistas da época. Creacións da propia Barbara Hepworth, Jean Arp, Henry Moore, Naum Gabo, Dorothea Tanning, Louise Bourgeois, Sarah Lucas, Lynn Chadwick, Magali Reus e Sarah Lucas.
Esas esculturas sitúanse en escenas ou grupos xunto a pezas de modistos e deseñadores recoñecidos non soamente por nos vestir dun xeito cómodo, se non e sobre todo, por ter infrinxido nos corpos graves trocos que teñen incidido na forma en que percibimos a beleza, na forma en que nos movemos ou camiñamos e mesmo na forma en que nos comportamos. Hai daquela roupas de Christian Dior, Jean Paul Gaultier, Rei Kawakubo para Comme des Garçons, Helmut Lang e Issey Miyake.
A mostra procura axitar a visión de cada visitante, e cada un mirará nas confusións entre roupas e esculturas significados distintos. A propia mirada de J.W. Anderson non ten que ser idéntica á dos visitantes, de feito as concepcións do deseñador no seu traballo son en cada ocasión visionarias e abren camiños estéticos inéditos. Él mesmo como gran coleccionista de arte e moda subliña a importancia dalgunhas das prendas presentes na exposición como apoio para avanzar no camiño estético, así destácanse os volumes abstractos de Yssey Miyake dende os anos 1980, os chalecos arnés de Helmut Lang nos anos 1990 ou as formas mastodónticas dos traxes de Rick Owens nos anos 2000.
Entre outras pezas, nas escenas creadas para a mostra pódese ver un traxe de Comme des Garçons xunto a unha cabeza de Brancusi. Tamén un traxe cos peitos con forma de conos de Jean Paul Gaultier xunto a unha escultura dunha figura tombada de Henry Moore. Tamén uns xerros feitos pola escultora Sara Flynn xunto a unha colección realizada hai algúns anos polo propio J.W. Anderson en neopreno negro, de xeito que se presenta un mesmo material interpretado unha e outra vez.
Hai tamén un traxe transparente de Loewe que se pon a carón dos moldes en material sintético de Hepworth. Ou outro traxe de Comme des Garçons xunto a unha escultura branda de Eva Rothschild. O universo estético en constante transformación asinado por J.W. Anderson apurra con esta mostra outra volta de porca na infinita paisaxe contemporánea.       
Creatividade 3D
Jonathan William Anderson (J.W.Anderson) é un dos grandes talentos da creación en moda nesta década, nado en Magherafelt (Irlanda do Norte) en 1984, estudou no London College of Fashion onde se gradúa en 2005 e tres anos despois crea a súa propia empresa na que deseña liñas de roupa para o mercado feminino e masculino. Dende 2013 é ademais director creativo da marca española Loewe que pertence á corporación francesa de produtos de luxo Louis Vuitton Moët Hennessy (LVMH).  Él mesmo describe o seu xeito de traballar como en tres dimensións preferindo mirar as prendas de roupa sobre o corpo dos modelos para poder facer trocos dende a realidade dos tecidos e os volumes.
A terceira dimensión no seu aporte ó sistema da moda non queda soamente no método creativo se non que enlaza asemade co contido do seu discurso. Cando presentou a súa colección para home de outono/inverno 2013 produciuse un rebumbio moi grande (case polémico) pois fixo unha eliminación do xénero introducindo prendas arquetípicas do armario feminino como saias mini, volantes, escotes, no vestiario masculino. Esa terceira dimensión (unha ausencia de xénero) resultou visionaria pois son moitos os novos creadores que seguen ese concepto e puxan por unha moda igualitaria.
No deseño e concepción das tendas onde se venden as súas creacións non dubida en mesturar obxectos de decoración feitos con materiais infrecuentes ( cuncas e froiteiros de coiro en cores brillantes para Loewe) con prendas de roupa de complexa utilidade (mantas enormes feitas con lá ou bolsos xigantes feitos con corda). E mesmo no interior das tendas introduce elementos das artes que non se esperan nun establecemento comercial de moda. Un posto de flores na tenda da firma Loewe de Madrid ou un piorno galego na tenda de Miami da mesma compañía son soamente algunhas das novas dimensións transversais das belas artes que suxire este célebre deseñador que ben pode chamarse “artista global”.  

Román Padín Otero

jueves, 23 de febrero de 2017

Balenciaga au noir 23.2.2017 FV







Balenciaga: a obra en negro
O museo Galliera de Paris vai dedicar unha exposición ó modisto vasco Cristóbal Balenciaga (1895-1972), baixo o título Balenciaga l´oeuvre au noir vanse mostrar a redor de 100 vestidos cuxo fío de conexión é que están feitos en cor negra.
Non é a primeira vez que o museo Galliera dedica unha mostra a Balenciaga pois a importancia da súa obra e a diversidade de fontes das que toma inspiración permiten facer dela múltiples lecturas. Outras exposicións deron unha visión retrospectiva integral da produción do modisto, algunhas se centraron na relación do creador con España. Tamén se estudou o perfil coleccionista de Balenciaga ou o emprego dalgún material concreto como o encaixe ou as creacións de accesorios e chapeus na casa de costura.  Cada nova exposición neste museo de París ou noutras institucións  permite descubrir novas perspectivas do nutrido universo estético deste gran modisto.
Desta volta o director artístico da exposición e do museo Olivier Saillard, logo de visitar os fondos do museo del Traje CIPE de Madrid, caeu na conta da importancia da cor negra na indumentaria española (dende os retratos da casa de Austria, até o emprego do acibeche e veludo nos traxes folclóricos do século XIX e XX, pasando polos encaixes e madroños dos traxes goyescos e da capa española, todos eles fundamental e reiteradamente empregan a cor negra). E recoñeceu asemade como moitos períodos creativos de Balenciaga estaban dominados pola cor negra, facendo dela un argumento creativo, até o extremo de servires de leitmotiv para un estudo sectorial da obra do modisto. O negro resume non soamente o espectro do estilo español no universo de Balenciaga se non que é tamén un fito de sinxeleza dentro das liñas máis conceptuais do modisto.
A silueta infanta de 1939 ou tamén chamada diabolo, atopa no negro un elemento de referencia, cando toma prestados aspectos dos cadros de Velázquez e recrea o espírito monacal dos hábitos dos cadros barrocos. Esta silueta é apreciada por moitos como un adianto de que case 10 anos despois habería de conformar a do chamado new look de Christian Dior quen alcanzou fama mundial no ano 1947 cunha nova silueta con ombreiros caídos e faixa e saia de moito volume baixo o nome Corolle. Pois esa silueta en certo modo nostálxica, fora de feito proposta por Balenciaga antes da guerra mundial mentres que a fama do novo estilo cargado de feminidade e metros de telas de Dior tivo suceso logo da guerra.
No tempo que Dior triunfaba co seu estilo retro, Balenciaga adiantábase ós minimalistas da moda da década  dos anos 1980 presentando a silueta barril de 1947,que contaba con forte presenza da cor negra e que outorgaba importancia ós ombreiros, ó pescozo de cisne e ás cadeiras aportando á muller un xeito de vestido máis contemporáneo, cómodo e visionario.
O negro serviu tamén de soporte para numerosos dos modelos creados coa silueta balón de 1950, que era unha evolución dos traxes sen marcar a cintura de anos anteriores e que desta volta tomaban maior volume, case que anunciando o que logo serían os vestidiños baby doll de formas redondeadas e volantes.
As liñas semi axustada de 1951, túnica de 1955, vestido-saco de 1957, seguen nunha estética simple e esencial que resulta visionaria da forma contemporánea do vestido feminino apoiado na comodidade e a pureza de liñas con emprego frecuente da non cor ou do negro en tódalas súas posibilidades.
Pois a cor negra non é única cando se fala de tecidos se non que cada textura cada corte en diagonal ou ó dereito, crea novas tonalidades dentro do negro que non sempre é absoluto se non que conta con diferentes sombras, todas elas recreadas polos vestidos arquitectónicos de Cristóbal Balenciaga, que agora se presentan nunha estudada selección nesta exposición do museo Galliera. Compre subliñar que a mostra non se alberga no edificio do museo se non nas instalacións do museo Bourdelle un espazo dedicado ó recoñecido escultor francés que serve para o diálogo coa moda con relativa frecuencia.

O sentimento dunha cor
A importancia da obra de Cristóbal Balenciaga é de tal magnitude que os libros e reportaxes que se teñen realizado sobre a súa figura están centrados fundamentalmente no traballo do modisto e conteñen poucos datos sobre a vida privada do home, quen por outro lado, facía gala dunha enorme reserva en todo o referido á súa intimidade.
Hai nembargante algunhas partes da súa vida que transcenden á obra. Como por exemplo os traxes de mariñeiro da costa vasca da súa infancia que acertan a aparecen evocados en tocados ou traxes de noiva de varios momentos da súa carreira. Aparecen tamén trasladada á súa obra a súa relixiosidade, o seu gusto pola austeridade e o seu interese pola historia da arte, especialmente a arte española dos grandes mestres.
Unha parte lutuosa que se trasladou á súa carreira como modisto foi no pasamento de Wladzio d´Attainville. Este aristócrata polaco-francés, que tiña moitas e boas conexións sociais foi  un apoio fundamental para abrir a casa de alta costura de Balenciaga en París na avenida Georges V, e tamén era a persoa con quen Cristóbal o home, compartía a súa vida.  Estaban xa xuntos na época de San Sebastián e seguiron en parella até despois da segunda guerra mundial. Era un cabaleiro moi elegante, educado e tremendamente brillante que complementaba á perfección o carácter adusto de Balenciaga. Ámbolos dous tiñan un círculo de amizades que incluían a Cecil Beaton, á periodista americana do Harper´s Bazaar Carmel Snow e ó poeta artista Jean Cocteau. Os dous coleccionaban arte e asistían a reunións de sociedade aparte de compartir traballo na casa de alta costura.

Cando Wladzio d´Attainville morreu en Madrid en 1948 o golpe para  Cristóbal Balenciaga foi absoluto e parece que xamais se recuperou de todo. A colección de ese ano 1948 foi enteiramente negra impoñendo á tódalas donas o loto como uniforme. Un estilo certamente minimalista que habería de manter até o peche da súa empresa no 1968. Ese negro verdadeiro estará por sempre presente nas coleccións de Balenciaga, na selección desta exposición e na vida de moitas donas, mesmo as que non foran clientas do mestre de mestres.
Román Padín Otero

viernes, 27 de enero de 2017

Viktor&Rolf Australia FV 26.1.2017



Artistas de moda.
Unha exposición dedicada á parella de deseñadores holandeses Viktor & Rolf na National Gallery of Victoria, en Melbourne, Australia, encerra moitas claves para entender o momento cultural que vivimos. Un tempo no que aparece unha nova especie de creadores que fan arte que é moda, cando non fan moda considerada arte. Deseñando pezas e obxectos que se expoñen alén os espazos comerciais, simplemente para o lecer. Alcanzando o interese pola creación en novos soportes, como o téxtil, cotas de fenómeno de masas.   
Nesta exposición de arte-moda, baixo o título Viktor&Rolf Fashion Artists preséntanse máis de 40 traxes de costura e confección que representan 25 anos de traballo. Pois a mostra coincide coas boas de prata da firma de moda.
Dende os seus inicios a crítica pregunta sobre a natureza do traballo destes deseñadores, que se coloca a medio camiño entre o arte e a moda. Teñen unha maneira non convencional de tratar a moda, facendo alta costura experimental que leva as pezas a extremos que as fai impoñibles. As súas presentacións e desfiles, teñen natureza teatral e mesmo entran no eido da performance, cando os propios deseñadores participan nelas expresando partes do seu traballo creativo. Mesmo cando fan roupa comercial, aparece esta apoiada no concepto, na sorpresa e na orixinalidade. Son deseñadores con unha excelente manufactura, grande ironía no seu discurso e sentido do humor.  
Moitas das súas pezas emblemáticas están na exposición. Traxes con furados como de queixo; lazos do tamaño do vestido; conxuntos integralmente negros; traxes feitos con lenzos e marcos dos grandes mestres holandeses do XVII que son deconstruídos; traxes cubistas; traxes superpostos; traxes cama; traxes con zocos holandeses de tacón. 
Xa no ano 1994, presentan traxes dourados colgados do teito dunha galería en Paris, baixo o nome L´Apparance du vide. No 1996, coa colección Launch, fan un micro mundo con monecas de tamaño natural mostrando as roupas. No outono-inverno 1998-1999, presentaron a súa primeira colección de alta costura, coas siluetas deformadas amosando preocupación por unha bomba atómica de fin de milenio, Atomic Bomb Collection.
Na primavera-verán 1999, presentaron unha colección de gazar branco e negro baixo luz negra. Ó poñer plena luz aparecía outra silueta, era Scream and Whispers.
A colección outono inverno 1999, Russian Doll, presentárona coa modelo Maggie Rizer, quen nunha plataforma xiratoria recibía capas de roupa como unha matrioska vestida polos deseñadores.
No 2000 empezaron colecciones de confección, a primeira con temática americana de estrelas e barras. A colección outono inverno 2001, Black Hole, era enteiramente negra e as modelos estaban pintadas de negro. En outono-inverno 2002-2003, usaron o blue-screen, para proxectar imaxes sobre os modelos, en Long Live the Inmaterial. No 2003, presentaron a súa primeira colección de home. No outono inverno 2003, One Woman Show, a totalidade da colección construíuse a redor da actriz Tilda Swinton, con modelos de cabelos vermellos como a propia actriz. Na primavera 2005, crean o seu primeiro perfume  cun nome irónico, bomba de flores, Flowerbomb. Na primavera-verano 2006, a teima da colección era, todo, boca abaixo, e mesmo en esa datas inauguraron unha tenda onde todo estaba ó revés, mesmo a lámpada de cristais arrancaba do chan.     
En datas recentes non deixan de poñer en relación á moda coas artes clásicas. No desfile primavera-verán 2015, puxeron como modelos ás bailarinas do bailarinas do Dutch National Ballet. E no                                                                                                           outono-inverno 2015-2016, homenaxearon o cadro dentro do cadro, nun desfile no Palais de Tokyo, con vestidos feitos con lenzos deconstruídos do século de ouro holandés. Na primavera-verán 2016, fixeron unha homenaxe ó cubismo e ás vangardas, con 22 conxuntos que citaban a Pablo Picasso, Dora Maar,  George Braque e os recortables de Henri Matisse.
Viktor & Rolf con esta exposición, acercan ó público a moda de artista. A moda como espectáculo para ver e non como mercancía.





Transversalidade intertextual.
O dúo holandés formado por Viktor Horsting e Rolf Snoeren, ámbolos dous nados en 1966, coñecéronse na Academia de Arte de Arnhem en Holanda, no 1988. Gañaron o premio do concurso de Hyères, Salon Européen des Jeunes Stylistes, en 1993, e trasladáronse a París, dende onde seguen a crear deseños de costura e confección, complexos e tecnicamente ambiciosos.
Teñen participado en exposicións en moitos museos do mundo, entre eles o Les Arts Décoratifs de París o Metropolitan Museum de Nova York ou o Boijmans van Beuningen de Róterdam. Teñen asemade colaborado coa escena, no 2004, con vestiario para o ballet, 2 Lips and Dancers and Space do Netherlands Dance Theatre. E vestiario para a ópera Der Freischutz de Carl María von Weber, dirixido por Robert Wilson, no 2009.
A presente exposición Viktor & Rolf, Fashion Artists, está comisariada polo ex modelo, Thierry-Maxime Loriot, quien tiña comisariado a exposición itinerante de Jean Paul Gaultier, Universo de la Moda. De la Calle a las Estrellas, que recalara en Madrid na Fundación Mapfre no ano 2012.  Cuxos montaxes se caracterizan pola espectacularidade dos recursos que os converten en auténticos divertimentos de masas.  
A mostra ademais de expor os modelos creados pola parella de deseñadores, presenta varias seccións dedicadas o aspecto audiovisual e performativo destes creadores. Recollendo a peza creada ex profeso para a mostra Timepiece. E moitos momentos icónicos na carreira dos modistos, como as colaboracións coa actriz e modelo, Tilda Swinton. Cos cantantes Tori Amos, Rufus Wainwright, Róisín Murphy e outros.
Ademais dos modelos en tamaño natural, hai 21 monecas pequenas mostran un traxe clave de cada colección. Estas pequenas modelos son empregadas na historia da moda dende o século XVIII, cando se enviaban alén as fronteiras francesas para mostrar a moda de París nas cortes estranxeiras. Logo no século XX, foi Madeleine Vionnet (1876-1975), a modista de alta costura, quen difundiu a súa imaxe creando os modelos sobre pequenas monequiñas. No ano 2008, a exposición The House of Viktor&Rolf, celebrada na Barbican Art Gallery, de Londres, recreaba unha casa de monecas, onde cada unha delas levaba unha reprodución en miniatura dos máis célebres modelos dos deseñadores Viktor&Rolf. Dando daquela cumprida conta da tradición na moda das chamadas popuées de mode. Unha cuestión clásica convertida en divertimento de vangarda.

Román Padín Otero

moda en Cuba FV 22.12.2016




Aspectos dunha sociedade en troco.
Un dos temas de actualidade é Cuba ante un futuro de trocos. Quizais a derradeira das materias das que ocuparse na cuestión cubana, cando un país ten aínda por estruturar as liberdades políticas e o sistema económico, sexa a da aparencia dos seus cidadáns.Pero, cal é o xeito en que se visten as persoas cando non hai estrutura de mercado por causa dun sistema político, non deixa de ser unha cuestión interesante. Ten transcendencia antropolóxica e sociolóxica.
Dende unha perspectiva antropolóxica, a vaidade, a estética, a vontade de gustar, parecen innatas. E malia as tentacións de réximes totalitarios de anular o gusto. Éste permanece incólume dentro do xénero humano. Cuba dende a revolución de 1959, malia as restricións, non perdeu o desexo de mirar e ser vista.
Dende unha perspectiva sociolóxica, a moda é reflexo do movemento dentro das sociedades plurais do século XXI. A moda é frívola e superficial. Pero tamén é cultural e analítica. Crea postos de traballo, transaccións económicas e creativas. Tal é o que acontece en Cuba na actualidade, onde malia as restricións, hai un termómetro de vitalidade reflectido nalgunhas pequenas actividades relacionadas coa vestimenta, a moda, a creación, o lecer. Malia os bloqueos e os bloques políticos, o desexo de expresar a individualidade aparece na sociedade.
España que hoxe conta coa primeira corporación en moda a nivel mundial, Inditex, atopa as orixes modernas do seu sistema da moda en Cuba. As Galerías El Encanto, ofrecen en La Habana, unha gran variedade de xénero dende o inicio do século XX. Eran tan notorias que a casa Christian Dior, tivo nelas unha rama nas épocas douradas da alta costura. Tres españois relevantes no comercio, e moi relevantes no comercio de téxtil, formáronse neses grandes almacéns: César Ródríguez, que fundaría os Almacéns Ultra, na Habana; o seu sobriño Ramón Areces, que habería de fundar El Corte Inglés, co respaldo do seu tío; Pepín Fernández, que habería de fundar as Sederías Carretas, que logo se transformarían en Galerías Preciados.
Na primeira metade do século XX,  a modernidade e o glamur eran cubanos. Actores, actrices, casinos e donas con cabaleiros elegantes eran o normal en La Habana. Daquel glamur, non queda nada en Cuba, pero tampouco en España, nin no resto de Europa ou América do norte. Soamente podemos mirar a ese pasado de Ernest Hemingway  e Ava Gardner con nostalxia.
O que si queda en España, no resto de Europa e América do norte, é o sistema do comercio de grandes corporacións, un novo paradigma do consumo, o capitalismo estético, onde todo está contaxiado pola moda e o deseño. A moda invade a vida pública e privada, atopámola na gastronomía, no vestido, na arte, nas relacións sociais. O sortilexio da moda é absoluto, e países que outrora permanecían fora do seu embruxo, son agora líderes en consumo das súas bagatelas. Sendo Rusia, China e Países Árabes, os máis hipnotizados polos encantos do consumo de bens de luxo.
  Na Cuba de hoxe, aínda hai moitas necesidades antes de se ocupar de modo cotián das vaidades do consumo de bens de deseño e da moda. Pero si hai algunhas manifestacións da insoportable levedade da moda, como a existencia dun Instituto Superior de Diseño Industrial. Existen asemade algúns negocios “de deseño”, como a empresa Clandestina, de roupa e accesorios. As roupas de liño de Salomé. E o espazo café-tenda de moda de Jacqueline Fumero. Tamén o espazo multidisciplinar, Fábrica. E o que parece que está xeneralizado por necesidade, é mercar “ó xeito cubano”. As tendas están legalizadas, pero hai moitos establecementos ocultos en pisos onde se ofrecen roupas de firmas europeas, sobre todo roupa de confección básica ou barata.
Xogo de donas.
É notorio que o sistema da moda de occidente, ten cousas boas, como a liberdade individual e a creación de emprego. Pero ten asemade cousas malas, como o consumo sen acougo e a banalización estética. Aínda que a liberdade individual garante a celebración da creatividade e outorga espazo ós deseñadores máis vangardistas. Tamén é certo que o consumismo que dirixe a vida no século XXI, outorga valor a cousas que son detritos.
O ideal sería que un país que se incorpora a este sistema de moda-consumo-low cost, puidera escapar das partes malas, e fomentar dende un inicio a calidade, a ecoloxía, a estética. Pero iso non é fácil, e nese paquete completo de capitalismo estético, vai a cura e a enfermidade…arestora en Cuba ó tempo que aparecen comercios nutridos de xénero útil, destaca tamén algún blogger de moda, como Miguel Leyva, e algunha revista de moda como Garbos.
Un acontecemento que se viviu con interese, pola comunidade creativa cubana e polo mercado internacional, foi a presentación do desfile da colección cruceiro 2016-17 de Chanel. En maio, o Paseo del Prado de La Habana, encheuse de modelos e famosos para celebrar ese acontecemento. Unha colección que tiña as doses de comodidade e xovialidade que establecera a fundadora da empresa Gabrielle Chanel, e que se presentaba nesta volta con aires de Cuba. Estampados feitos cos autos dos anos 1950 (almendrones), típicos da illa e zapatos de dúas cores de estilo tropical, foron algúns dos elementos deste xogo da moda evocador da época do glamur.
Unha deseñadora cubana que simboliza a elegancia propia da illa é Isabel Toledo, quen xunta o seu home, o artista e debuxante Rubén, forman un núcleo duro de estilo caribeño en Nova York. A deseñadora aparte de ter sido suxeito de dúas exposicións, foi moi celebrada por ter vestido a Michelle Obama dende o ano 2009, en varias ocasións. Ela é o exemplo da tradición de elegancia e saber facer dos cubanos. Entre París, Nova York e La Habana, xogo de donas.      

Román Padín Otero

viernes, 25 de noviembre de 2016

Unpacking Fashion FV 24.11.2016



Obras mestras
O valor da moda nunha colección de arte, é tratado por unha exposición en Estados Unidos. O Costume Institute no Metropolitan Museum of Art de Nova York, presenta entre o 18 de novembro e o 5 de febreiro a exposición Masterworks: Unpacking Fashion. Nela móstranse as máis significativas adquisicións feitas nos derradeiros dez anos para aumentar os fondos de téxtil e moda no museo. O criterio seguido nesas adquisicións, ten pasado de ser de natureza enciclopédica nas orixes da institución a ser de procura e custodia de obras mestras nos tempos actuais. O museo adquire obras icónicas de deseñadores e modistos que teñen cambiado coas súas innovacións a historia da moda. E que contribuíron asemade ó avance da percepción da moda como unha forma de arte.
Obras mestras: Desembalando Moda,  é unha exposición que mostra unhas 60 desas pezas. Traxes de dona e cabaleiro, con datas de orixe que abranguen dende o século XVIII até os nosos días. Os modelos están dispostos como en caixas de embalaxe, e sobre cada un deles hai fondas explicacións sobre o que aportaron ó canon da historia da moda.
Conceptualmente a exposición subliña a importancia do coleccionismo de pezas de deseño e moda, pola súa natureza artística singular. Do mesmo xeito que o museo serve para custodiar, estudar e arquivar a memoria da pintura, escultura, novas tecnoloxías ou fotografía, tamén a moda ten de ser preservada como valor cultural. O seu aporte creativo é obvio. E como representación do espírito dos tempos ou zeitgeist , a moda é o máis doado instrumento, pois afonde creatividade e mercado, socioloxía do gusto e estética. Canto o seu valor como inversión, non ten dúbida que se está consolidando. Non soamente ten valor polo antigo dos tecidos ou o prezo dos materiais, como bordados en ouro ou pedras preciosas, se non que tamén, a biografía do traxe ten importancia. A quen pertenceu, outorga un valor de colección a un traxe. O aporte estético dunha peza innovadora é outro considerando para a colección. E en fin, a calidade de orixinal da peza, e o proceso creativo da mesma, teñen tamén valor.
Hai expostas, dúas pezas do século XVIII, os chamados robe á la française, vestidos á francesa, nos que unha ampla saia suxeita por unha estrutura de cesta ou panier, complétase por un corpo que cae en forma de capa sobre ás costas. E un pequeno peto cobre o peito. É a moda feminina do antigo réxime. Hai tamén o chamado robe á la anglaise ou vestido á inglesa, que é máis sinxelo que o estilo francés e ten menos volume. Hai tamén exemplos da silueta de fin de século en S coas creacións de House of Worth. E o fin da silueta con faixa cun abrigo de ópera de corte kimono, asinado por Paul Poiret no 1911. O equivalente masculino desa moda é o terno, ou traxe de tres pezas. Composto por pantalóns longos ou até os xeonllos ou culotte. Chaleco e casaca,  de lonxitude e formas variadas segundo cada momento histórico.
Tanto a forma do panier ou saia con estrutura elevada, como os cortes das casacas de home con grandes solapas, aparecen como inspiración para creacións posteriores. E a exposición presenta un vestido negro bordado de tiras de pvc  da deseñadora holandesa Iris van Herpen, formada na escola de Arnhem, pertencente á colección outono/inverno 2012, que reproduce unha desas saias con volume do pasado. E as vellas casacas do terno á francesa, aparecen en traxes dos anos 2000.
Os tamén holandeses, e tamén procedentes da escola de Arnhem, Viktor&Rolf, están presentes na mostra cun traxe da colección de alta costura do outono/inverno 2015, que representa un cadro en lenzo co seu marco dourado, deconstruído. A colección era unha cita ós mestres da pintura do século XVII holandés, e convertía os cadros en estruturas para ser vestidas. ¡Nunca a ironía sobre a natureza artística da moda foi tan indiscutible! Outro modelo da colección primavera/verán do 2010 dos deseñadores, chama a atención na exposición. Un traxe de noite de gala, en silueta princesa con escote palabra de honra, feito en tul e moiré sintético de seda. Que parece ter sido cortado por unha serra na altura das cadeiras, de xeito que deixa ingrávida a parte inferior da saia. Sen dúbida unha invención nunca vista antes, que evoca o surrealismo. Este movemento aparece directamente noutro modelo asinado por Gilbert Adrian no ano 1947, que está feito cunha tela estampada por Salvador Dalí. E no vestido de Elsa Schiaparelli con bordado de Jean Cocteau do ano 1937.  
O inglés afincado en Nova York, Charles James, o español afincado en Paris, Antonio Cánovas del Castillo Rey (Lanvin-Castillo), o tunecino afincado en Paris, Azzedine Alaïa, están presentes na exposición, con traxes que distantes no tempo por case que medio século, seguen a cumprir o mesmo obxectivo. Subliñar o corpo feminino de curvas sinuosas con deseños serea por medio de traxes feitos con técnicas únicas e remates soamente doados para grandes mestres.
Os xenios da moda
Nesta colección selecta, comisaria polo curator in charge do museo, Andrew Bolton e a assitant curator, Jessica Regan, están presentes as creacións maxistrais da moda e os seus autores. E están con vestidos e accesorios que teñen sido fundamentais aportes ó bagaxe cultural dos derradeiros 100 anos dende o eido da moda. Ós xa citados antecedentes das robes volantes do século XVIII e dos pais da alta costura, Worth, Poiret, súmanse as grandes mulleres da costura na primeira metade do século. Madeleine Vionnet está presenta cun vestido de 1929, que se pon en diálogo cun traxe de John Galliano do ano 1999. Gabrielle Chanel, e a súa casa, están presentes cun traxe que é epítome do estilo da modista, feito por Karl Lagerfeld como director artístico da firma dende o ano 1983. Un vestido negro, de manga longa e escote redondo que aparece profusamente bordado de colleres, cintos e pulseiras,  de cadeas douradas, perlas e pedras preciosas.
Christian Dior coa silueta New Look e a interpretación que dela fixo o deseñador Raf Simons na colección de alta costura outono/inverno 2014, cun traxe casaca bordado que semella superpoñer capas de diversas prendas.  
Yves Saint Laurent cos seus estampados de beizos e as cazadoras de pel dos anos 1960 e 1970 e a interpretación que deses elementos fixo Hedi Slimane na primavera/verán do 2014.      
 Están tamén presentes os creadores xaponeses de vangarda, Comme des Garçons. O enfant terrible da moda francesa, Jean Paul Gaultier. O sombrereiro prodixioso Philip Treacy. O expoñente da moda italiana, Gianni Versace. O destacado creador americano Tom Ford, entre outros.
A exposición subliña asemade o labor feito polos comisarios, coleccionistas e mecenas privados  e institucionais da moda. Homenaxea a apartación á cultura do  que fora comisario do Costume Institute no Metropolitan Museum of Art de Nova York,  Harold Koda.  E recórdase dun xeito ou outro, á dona de estilo e coleccionista norteamericana Iris Apfel, pois as salas da exposición levan o seu nome. Ó mecenas holandés Han Nefkens, con cuxo apoio contan Viktor&Rolf, entre outros.  Ou á británica Anna Wintour, editora de Vogue América, que tanta dedicación e excelencia aporta á moda.

Román Padín Otero

jueves, 3 de noviembre de 2016

Salvatore Ferragamo Museum FV 3.11.16







Cruce de camiños. Atravesando a arte coa moda
Salvatore Ferragamo, a coñecida empresa florentina orixinariamente dedicada ós zapatos e que dende hai décadas ocupa tódalas liñas de negocio de moda, conta con un Museo Ferragamo. O museo, situado no Palazzo Spini Feroni, en Florencia, Italia, sé orixinaria asemade da empresa, foi inaugurado no 1995.                                                                                      O antecedente do mesmo, atópase nunha exposición itinerante que baixo o título Salvatore Ferragamo.The Art of the Shoe 1927-1960, se dedicou ós zapatos e creacións da casa, no final dos anos oitenta. A mostra viaxou polo Victoria&Albert Museum de Londres, polo County Museum de Los Ángeles, Museo Guggenheim de Nueva York, Sogestu Kai Foundation de Tokio,  Museo de Bellas Artes de Ciudad de México. E no cabo, a exposición temporal transformouse en permanente inaugurando o museo en Florencia.                                                                                                             A Fundación Ferragamo, coida o patrimonio e o arquivo da casa de modas e calzado. Tamén aporta orzamento para a restauración de monumentos históricos. Recentemente ven de dar financiamento para restaurar oito salas da Galleria degli Uffizi, on de se expoñen os mestres do Renacimento.            O Museo Ferragamo, mostra os fondos da colección de creacións da casa e organiza asemade exposicións temporais.                                                          Neste ano 2016, presenta a exposición, Tra Arte e Moda, comisariada por Stefania Ricci. A exposición analiza as borrosas fronteiras entre arte e moda. Propoñendo ó visitante a tese de que a moda é unha nova forma de ver o mundo. Non é un universo limitado ós traxes que se poñer. Hai moito de cultura e investigación detrás. A moda mira cara á arte para aumentar o propio prestixio e a arte sinte curiosidade pola moda, pola liberdade de representación e a súa contemporaneidade.                                                     O punto de arranque da mostra, é un zapato de dona de talón alto que Salvatore Ferragamo diseñara para Marilyn Monroe. No ano 1958, engadiu a ese zapato de ante, uns círculos concéntricos de cores. Unha especie de diana feita de pel de cores, que ten unha forma semellante ó motivo do cadro sen título, pintado por Kenneth Noland no mesmo ano, 1958, e que representa unha diana concéntrica.                                                                                     O surrealismo, está presente co abrigo de noite, creado por Elsa Schiaparelli con Jean Cocteau no 1937. Que ten un bordado nas costas representando dous perfís cun xerro con rosas.                                             A deseñadora italiana Germana Marucelli, considerada a creadora a moda milanesa, colaborou con artistas. Preséntase na mostra un vestido corto de festa, de alta costura, da colección outono/inverno de 1968-9, feito en lentellas sobre seda. O vestido azul ten uns círculos negros, que son froito da colaboración da modista co artista Paolo Scheggi, de quen tamén se presentan obras na exposición.                                                                              O diálogo interactivo entre arte e moda subliñouse nos anos oitenta, coa aparición dun corpiño de xesta creado polo deseñador xaponés Issey Miyake, na portada da revista Artforum. Na mostra está un corpiño de Issey Miyake, feito en fibra de vidro reforzada, do ano 1980.                                                                   Do creador Nick Cave, está na mostra o chamado Soundsuit, do ano 2010, feito en tecido de punto, con blondas concéntricas e cadradas, que remata nunha gran mitra. A peza é unha escultura para vestir que altera as proporcións de corpo e testa.                                                                          O artista Yinka Shonibare, ten unha linguaxe articulada sobre esculturas feitas con tecidos africanos. Na mostra, presenta Food Faerie do ano 2011. Que representa un anxo feito con manequim, algodón holandés, alas de pluma e base de aceiro.                                                                                    O dúo de modistos holandeses Viktor&Rolf, caracterízanse por facer uns desfiles performativos,, nos que presentan roupas no límite da utilidade. Na mostra teñen a Shirt Symphony do ano 2011. Un enorme vestido branco feito de satén, cunhas mangas de xemelgos enormes que saen dende o pescozo. E cunha saia con forma de garda infante.                                            Hai na mostra tamén, creacións dos artistas que no troco do século XIX ó XX, miraban ó clasicismo grecolatino para innovar. Corpos liberados da faixa e do polisón, que permitían liberdade ás donas. Está o modisto e deseñador español afincado en Venecia, Mariano Fortuny,  Hai imaxes de Dante Gabriel Rossetti e de Gustav Klimt.                                                  As vangardas están representadas con Sonia Delaunay e  Elsa Schiaparelli, dúas mulleres que fixeron do cubismo órfico e do surrealismo, respectivamente, o fío condutor das súas modas.                                             Yves Saint Laurent inspirado en Mondrian. Yohji Yamamoto inspirado en Joan Miró. Andy Warhol ilustrador de revistas de moda. O refinamento do modisto Capucci; as siluetas de corpo hiperfeminino de  Azzedine Alaïa. As invencións motrices e políticas de Hussein Chalayan. Todas elas moda alén da arte.

Industrias culturais
Non é soamente Salvatore Ferragamo a única empresa italiana de moda, que dedica parte dos seus recursos e actividade cultural.                                  A Fondazione Prada, constitúese no 1993, e conta dende 1995, co crítico de arte, Germano Celant como director artístico. Ten dúas sés en Milán e Venecia, deseñadas por Rem Koolhaas. E presentan exposicións de principais artistas como Anish Kapoor, Damien Hirst ou Jeff Koons. En 2009, instalaron en Seúl, un pavillón chamado Prada Transformer, un edificio con estrutura mecánica móbil cuberto por unha membrana que troca de forma. Sirve para acoller a exposición de moda Waist down- skirts by Miuccia Prada.
O grupo francés Kering, ten a François Pinault Foundation, con sé en Venecia, na Punta della Dogana, reformada polo arquitecto xaponés Tadao Ando. E tamén en Venecia, Palazzo Grassi, é outra sé  da  Fundación, onde se celebran notables exposicións das artes. 
A empresa Ermenegildo Zegna, a través de ZegnArt, dende 2011,  comisiona pezas de intervención artística en espazos públicos e tamén nos seus establecementos comerciais. Teñen colaborado con Michelangelo Pistoletto, Frank Tiel, Mimmo Jodice entre outros.
A empresa Gucci, pertencente ó grupo Kering, abreu no 2011 o Gucci Museo, en Florencia. No que se expón una colección permanente de vestidos e accesorios da firma. Onde se exhiben as iconas da empresa, o seu estampado Flora, a logo manía, a arte da viaxe. Os obxectos se acompañan de referencias ós mitos do cinema, e da cultura popular do século XX, que fixeron da firma un referente, como Sofía Loren. Xunto á parte da empresa, hai exposicións temporais de artistas, centrados esencialmente en cinema e novos soportes, no espazo Contemporary Art Space.
Giorgio Armani, inaugurou no 2016,  o seu museo Armani Silos en Milán, onde mostra o seu universo. O espazo Corso Como en Milán, acuñou nos anos 1990 o termo concept store, e segue a expoñer e vender, arte, moda e literatura. A empresa Trussardi, conta tamén cunha fundación para a cultura.
Román Padín Otero.